22 Temmuz 2014 Salı

Çocuklara Hangi Yaşta Hangi Kitapları Okutalım?


Aydınlık Gazetesi Kitap Eki'nde yazı yazan Ülkü Tamer'in 18 Temmuz 2014'deki "Gençlik Kitapları Nerede?" yazısı  düşüncelerime tercüman oldu. Ne zamandır düşündüğüm bir konuya parmak basmıştı.

Oğlumuz okumaya  başladığı andan itibaren hangi kitapları hangi yaşta okumalı diye düşünüyorum. Bu nedenle kitapçılar sık sık ziyaret ettiğimiz mekanlar.

9-10 yaşındaki çocuklar için Felaket Henry, Saftirik, Kaptan Düşük Don gibi popüler olan çocuk kitapları yoğunluklu satılmakta. Çocuklar, kitap okumayı sevsinler diye "okusun da ne okursa okusun!" mantığından hareket etsek de, popüler kültür ya da gündemdeki yeni kitaplar yanında çocuklara dünya kültürünü verecek, bir bakış açısı kazandıracak, bir felesefe oluşturmalarında zemin hazırlayacak kitapların da hayatlarına girmesi önemli. Bu noktadan yola çıkarak, çocukların farklı kitaplar okuması için hangi kitaplar seçmeliyiz? diye kitapları araştırmaya girişmiştim. Çünkü bu dönem çocuk kitaplarının evrensel boyutta olmasından  çok daha aksiyonlu, bilim kurgu, özel yetenekleri ya da doğa üstü güçleri olan kahramanlardan oluşan kitaplar olması ve çoğunun gerçek yaşamla bağlantılarının zayıf olması konusu benim için önemli noktalardan biridir.
Yaşamla bağlantısı olan, zaman ve mekandan bağımsız her dönem okunabilecek ve çocuklara bir içgörü verebilecek kitapları düşününce;  kendi çocukluğumda babamın yönlendirmesi ile başladığım kitaplar aklıma geldi. Bunlardan bir kısmı Çocuk Klasikleri'ni oluşturan kitaplardı.  Sonra bu kitapları düşününce,  şu anda ne kadar az anıldıklarını ve tavsiye edildiklerini gözledim. Ya ben tavsiye edilmelerine rağmen atlamış olabilirim ya da okuldan da yıl içerisinde okunması için verilen listelerde de göremediğim için bu kanıya da kapılmış olabilirim. Kitapçıya gidipte görevli elemana yaşa göre kitap sorduğunuzda, tavsiye edilen kitaplar arasında da klasik kitaplar pek gündeme gelmiyor. Kitapçıdaki görevliler ya okumadıkları için fikir sahibi değiller ya da popüler kitapların önceliği var. Ama bence kitapçıda çalışan kişilerin de geniş bir kitap bilgisinin olması önemli.

Ülkü Tamer yazısında,  çocuk konusunda dünyaca ünlü uzman Benjamin Spock'un çocuk ve gençlerin okuması gereken kitap listesini paylaşarak; "çocuk kitapları nerede biter, gençlik kitapları nerede başlar? " sorusuyla konuyu tartışmaya açmakta. Tamer de yazısında sadece okunmuş olsun diye yapılan listelerin ötesine geçilmesinin önemini vurguluyor ve Dr. Spock'un önemli bulduğu kitap listesini, bizim Türk çocuklarının kitapların düzeyleri ve temsil ettikleri anlayış  düşünülünce, anlayıp anlayamayacakları ilgili kuşkusunu dile getiriyor.

Dr. Spock'un listesinde yer alanlarından bazıları;
  • Mark Twain /Tom Sawyer, Huckleberry Fin
  • Robert Louis Stevenson /Define Adası, Kara Ok
  • Charles Dickinson /İki Kentin Öyküsü, Oliver Twist, Nicholas Nickleby
Bu kitaplar,  9-10-11 yaşından itibaren okunması için çocuklara tavsiye edilebilir. Ama bu kitaplara ek olarak, her çocuğun mutlaka okuması gereken bazı kitapları okumadan geçmemelerini tavsiye ederim. Bunlar; Edmondo De Amicis/ Çocuk Kalbi; Ferenç Molnar/Pal Sokağı Çocukları; Jonathan Swift/ Gulliver'in Gezileri; Daniel Defoe/Robinson Crusoe; Eleanor H. Porter/Pollyanna

Bu yaş aralığında hatta 8 yaştan itibaren de olabilir, Pıtırcık, Uzun Çorap Pippi serileri de okunabilecek keyifli kitaplardan.

12-13 yaş için en azından benim okumalarımdan tavsiye edebileceğim ki, bu alanda edebiyat konusundaki uzmanların yanında  bir iddiam yok. Yine de kendi deneyim ve gözlemlerime dayanarak görüşümü paylaşmak istedim. Aşağıda geçen kitapların da ergenlik döneminde daha iyi anlaşılabileceğini düşünüyorum. Bunlar; Charles Dickens/ David Copperfield; Alexandre Dumas/Üç Silahşörler; Miguel de Cervantes/Don Kişot; Louisa May Alcott/ Küçük Kadınlar

Emre, şu an 10 yaşında ve bu yaz için, seçtiğimiz kitaplardan  "Şeker Portakal"ı ile başladık. O okudu, ben de okudum. Beraber üzerinde konuştuk, çok keyifli oldu. Okuduğumuz kitapların filmleri varsa okuduktan sonra filmlerini seyretme kararı da verdik. Şeker Portakal'ını da tatil dönüşü seyredeceğiz. (Çocuğunuzun okuduğu sizin de ebeveyn olarak okuyabileceğiniz kitapları okumak ve üzerinde beraber konuşmanızı da tavsiye ederim hatta çok da motive edici oldu, okuduğu kitabı okuyacak olmam!!!)

Şimdi okuduğu ise  Les Contes de la rue Broca 'nın "Broca Sokağı Hikayeleri". Şu anda bu kitabı okurken zevk alabildiğini görüyorum ve akşamları yatmadan kardeşine diğer bölümlerini okumayı hevesle bekliyor. ( abi, abla, kardeş, yeğen, kuzen gibi başka birine kitap okuma fikri de önerilebilecek bir yol olabilir.) 

Bir sonraki okuyacağı kitap, benim  okuduğum, çok sevdiğim ve her çocuğa şiddetle tavsiye ettiğim "Çocuk Kalbi" olacak.

Daha başka önerilecek Türk ve dünya kitapları ya da yazarları var. Eve dönünce kitaplığımızda yer alanları da elden geçirip daha farklı kitap isimlerini de sizlerle paylaşabilirim.

Sizlerin de varsa başka kitap ve yazar tavsiyeleriniz bana yazabilir ve önerilerinizi paylaşabilir, ekleme, çıkarmalarda bulunabilirsiniz. Örneğin; o yaşlarda aklınızda kalan ya da size etkileyen okuduğunuz kitaplarınız varsa onları da paylaşabilirsiniz. Çocuklar bu tür paylaşımlardan da çok etkileniyorlar.

Hiç yorum yok:

Problem Çözme Süreci - 2